Bireysel Emeklilik Otomatik Katılım Fonlar Mevzuat Bilgi Merkezi

Üst Politika Belgeleri

Bireysel Emeklilik Sistemi ile ilgili üst politika ve strateji belgeleri aşağıda sunulmaktadır. Söz konusu belgeler, ülkemizdeki özel emeklilik sisteminin ve bu konuya ilişkin makroekonomik perspektifin gelişimi için yön verici ve kamu kurum ve kuruluşları için bağlayıcı niteliktedir.


Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programları

2020 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı

4 Kasım 2019 tarihinde Cumhurbaşkanı'nın 1733 sayılı kararıyla onaylanan Yıllık Program'da BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

Mali Piyasalar - Sigortacılık ve Özel Emeklilik

"Türkiye’de sigortacılık ve bireysel emeklilik sektörlerinde 2017 yılı sonunda 62 olan faal şirket sayısı, iki hayat dışı şirketin birleşmesi ve hayat dışı branşlarda bir sigorta şirketinin faaliyete başlaması üzerine 2018 yılı sonu itibarıyla değişmemiştir. Söz konusu şirketlerden 38’i hayat dışı, 17’si hayat ve emeklilik, 5’i hayat ve 2’si de reasürans alanında faaliyet göstermektedir."

"Sigortacılık sektöründe 2018 yılında toplam prim üretimi, 2017 yılına göre yüzde 17,3 artarak 54,6 milyar TL olmuştur. Direkt prim üretimi, bir önceki yıla göre yüzde 14,5 artarak 50,4 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiş, 4,2 milyar TL tutarında da reasürans yoluyla prim üretilmiştir. Sigorta şirketleri tarafından sigortalılara verilen teminat tutarı, 2018 yılında yüzde 18,4 artışla 126,9 trilyon TL’ye yükselerek GSYH’nın 34 katı olarak gerçekleşmiştir."

"Sigortacılık sektöründe uluslararası sermayenin payı son dört yılda yüzde 70 ve üzerinde gerçekleşmiştir. Ancak 2018 yılında iki uluslararası sermayeli şirketin çekilmesi sonucunda, uluslararası sermayenin payı toplam ödenmiş sermaye açısından yüzde 68’e düşmüş; uluslararası sermayenin toplam prim üretimindeki payı ise yüzde 58 olmuştur. Sektörde yer alan 62 şirketin 38’inde yabancı ortakların payı yüzde 50’nin üzerinde bulunmakta olup uluslararası sermayeye sahip şirket sayısı 42’dir."

"Sigortacılık sektörü karı 2017 yılında 3,7 milyar TL iken, 2018 yılında yüzde 52,7 artarak 5,7 milyar TL’ye yükselmiştir. Söz konusu dönemde, hayat dışı sigorta şirketleri 2,7 milyar TL ve hayat-emeklilik şirketleri 2,8 milyar TL kâr elde etmiştir. Sektörde son beş yılda, hayat-emeklilik şirketlerinde teknik ve toplam kârda düzenli bir artış kaydedilirken hayat dışı şirketlerde son üç yılda düzenli bir artış söz konusudur. 2018 yılında reasürans şirketleri 301 milyon TL kâr kaydetmiştir."

"Bireysel emeklilik ve otomatik katılım sisteminde toplam fon büyüklüğü, 2018 yılı sonunda bir önceki yıla göre yüzde 17,2 artışla 93,3 milyar TL’ye ulaşmıştır. Eylül 2019 itibarıyla toplam fon büyüklüğü 115,3 milyar TL olarak gerçekleşmiştir."

“Eylül 2019 itibarıyla bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların fon büyüklüğü, devlet katkısı dahil 108 milyar TL’ye ulaşmış, katılımcı sayısı ise 6,8 milyon kişi olarak gerçekleşmiştir. Otomatik katılım sisteminde ise çalışanların fon büyüklüğü 7,3 milyar TL’ye ulaşmış olup sistemde 5,8 milyon çalışan yer almaktadır.”

“Türkiye’de reasürans kapasitesini artırmak ve teminat verilemeyen veya teminat verilmesinde güçlükler bulunan çeşitli riskler sonucu meydana gelebilecek maddi ve bedeni zararların karşılanabilmesini teminen sigorta ve reasürans teminatı sağlamak amacıyla Türk Reasürans ve Anonim Şirketinin kuruluş işlemleri Eylül 2019’da tamamlanmıştır.”

“Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun kuruluşuna ilişkin 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 18/10/2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kurumun amacı; sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesine dair görevleri yürütmek olarak düzenlenmiştir.”

Yurtiçi Tasarruflar - Mevcut Durum

“Uzun vadeli tasarrufların artırılması bakımından önemli olan bireysel emeklilik uygulamasında kayda değer ilerlemeler sağlanmıştır. 2012 yılında 3,1 milyon olan katılımcı sayısı, Eylül 2019 itibarıyla yaklaşık 6,8 milyona ulaşmış, fon büyüklüğü ise 20,3 milyar TL’den 108 milyar TL’ye (15,2 milyar TL’si devlet katkısı) yükselmiştir. Ayrıca gönüllülük esasına dayalı BES’in yanı sıra, 2017 yılında yürürlüğe giren otomatik katılım uygulamasına göre çalışan ve 45 yalını doldurmamış tüm vatandaşların kapsam altına alınmasıyla sistemin yaygınlaşması için önemli bir adım atılmıştır. 2017 yılı Ocak ayından itibaren yaklaşık 8 milyon çalışanın dahil olduğu sistemde 5,3 milyon çalışan katkı payı ödemeye devam etmektedir.”

Yurtiçi Tasarruflar - Amaç

"Türkiye ekonomisinde yüksek oranlı ve istikrarlı büyümenin sağlanmasında finansmanın sürdürülebilir ve sağlıklı kaynaklardan temin edilmesi, dış kaynaklara olan bağımlılığın azaltılması ve kaynakların gelir artırıcı, istihdam sağlayıcı ve verimlilik potansiyeli yüksek alanlara yönlendirilmesi temel amaçtır."

"Emekliliğe yönelik ve uzun vadeli tasarrufları artırmak amacıyla oluşturulan bireysel emeklilik sistemi, sistemin katılımcı tabanını genişletmeye yönelik çalışmalar kapsamında gelişimini sürdürmektedir. Sistemde istikrarlı büyümenin yakalanabilmesi adına önümüzdeki dönemde katılımcı sayısının ve fon büyüklüğü artışının sürdürülebilir kılınmasına yönelik iyileştirmeler gerçekleştirilecektir.”

“Finansal sistemdeki sistemik risk birikimini azaltmak, finansal derinliği ve ürün çeşitliliğini artırmak amacıyla yurt dışı yerleşik Türk vatandaşlarına yönelik Dövizli BES uygulamasına geçilecek, sosyal tarafların mutabakatı ile tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) hayata geçirilecek, vatandaşın kumbara hesabı gibi uygulamalar ile finansal sisteme katılım ve tasarruf erken yaşta teşvik edilecek ve böylece sermaye piyasaları için uzun vadeli kaynak oluşturulacaktır.”

"Bireysel emeklilik sistemini geliştirme çalışmalarına ek olarak yurt içi tasarrufları artırmak için lüks ve/veya ithalat yoğunluğu yüksek ürünler listesi güncellenerek vergi düzenlemesi yapılacaktır."

Yurtiçi Tasarruflar - Politika ve Tedbirler

“Uzun vadeli tasarruf yapma eğiliminin güçlendirilmesi ve bireylerin emeklilik gelirlerinin artırılması saiki doğrultusunda kamu emeklilik sistemi dışındaki sistemlere katılım teşvik edilecek; bireysel emeklilik sistemi (BES) katılımcı sayısı, sistemde kalış süresi ve fon tutarını artıracak şekilde geliştirilecektir.

Politika / Tedbir

Sorumlu / İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar

Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler

Uzun vadeli tasarruf yapma eğiliminin güçlendirilmesi ve bireylerin emeklilik gelirlerinin artırılması saiki doğrultusunda kamu emeklilik sistemi dışındaki sistemlere katılım teşvik edilecek; bireysel emeklilik sistemi (BES) katılımcı sayısı, sistemde kalış süresi ve fon tutarını artıracak şekilde geliştirilecektir. (Kalkınma Planı p.223)

Tedbir 223.1. Genç kesimde uzun dönemli tasarrufları cazip hale getirecek şekilde BES’teki mevcut devlet destekleri yaşa göre farklılaştırılacaktır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Emeklilik Gözetim Merkezi, Türkiye Sigorta Birliği

  • Katılımcının sistemde kalış süresi ve yaşı dikkate alınarak durum analizi ve projeksiyon çalışması yapılacaktır.
  • Gençlere diğer katılımcılardan farklı olarak verilecek devlet katkısı teşviki için ilave kaynak ihtiyacı belirlenecektir.
  • Mevzuat taslakları hazırlanacaktır.

Tedbir 223.2. BES katılımcılarının kısa vadeli nakit ihtiyaçları nedeniyle sistemden çıkışlarının önlenmesi amacıyla sağlık, evlilik, eğitim, mülk sahibi olma gibi ihtiyaçlar nedeniyle bireylere sistemden çıkmadan birikimlerinin bir kısmını çekme olanağı tanınacaktır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Gelir İdaresi Başkanlığı, Emeklilik Gözetim Merkezi, Türkiye Sigorta Birliği

  • Anket çalışması ile çıkış nedenleri araştırılacaktır.
  • Kısmi çekiş veya ilgili nakit ihtiyacını sistemden çıkışa gerek duymadan sağlayabilecek yöntemlere ve kriterlerine karar verilecektir.
  • Mevzuat taslakları oluşturulacaktır.

Tedbir 223.3. Bireysel emeklilikteki otomatik katılım sistemi, sistemde kalış süresi ve fon tutarını artıracak şekilde yeniden düzenlenerek tamamlayıcı emeklilik sistemine dönüştürülecektir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Emeklilik Gözetim Merkezi, Türkiye Sigorta Birliği

  • Sosyal tarafların mutabakatıyla tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) hayata geçirilecektir.

Tedbir 223.4. Sektör, iş kolu veya meslek esaslı tamamlayıcı emeklilik kurumlarının iyi uygulama örnekleri doğrultusunda geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması sağlanacaktır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı (S), Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Emeklilik Gözetim Merkezi, Türkiye Sigorta Birliği

  • Önümüzdeki süreçte gerekli mevzuat düzenlemelerine yol göstermek üzere meslek esaslı tamamlayıcı emekliliğin geliştirilmesine yönelik uygulama alternatifleri ortaya konulacaktır.

2019 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı

27 Ekim 2018 tarihinde Cumhurbaşkanı'nın 256 numaralı kararıyla onaylanan Yıllık Program'da BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

Mali Piyasalar - Sigortacılık ve Özel Emeklilik

"Türkiye’de sigortacılık ve bireysel emeklilik sektörlerinde 2016 yılı sonunda 61 olan faal şirket sayısı, iki hayat dışı şirketin birleşmesi ve iki sigorta şirketinin hayat dışı branşlarda faaliyete geçmesi sonucu 2017 yılı sonunda 62’ye yükselmiştir. Söz konusu şirketlerden 38’i hayat dışı, 18’i hayat ve emeklilik, 4’ü hayat ve 2’si de reasürans alanında faaliyet göstermektedir."

"Sigortacılık sektöründe 2017 yılında toplam prim üretimi, 2016 yılına göre yüzde 15 oranında artarak 46,6 milyar TL olmuştur. Direkt prim üretimi, bir önceki yıla göre yüzde 11,5 artarak 44 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiş, 2,6 milyar TL tutarında da reasürans yoluyla prim üretilmiştir. Sigorta şirketleri tarafından sigortalılara verilen teminat tutarı, 2017 yılında yüzde 19,3 artışla 107,2 trilyon TL’ye yükselerek GSYH’nın 35 katı olarak gerçekleşmiştir."

"Birleşme ve satın almaların da gözlendiği sigortacılık sektörüne yabancı sermayenin ilgisi, sektörün gelişme potansiyelinin yüksek olması nedeniyle devam etmektedir. Toplam ödenmiş sermaye açısından yabancı sermayenin payı 2017 yılı sonu itibarıyla yüzde 70,4 olarak gerçekleşmiştir. Sektörde yer alan 62 adet şirketin 40’ında yabancı ortakların payı yüzde 50’nin üzerinde bulunmakta olup uluslararası sermayeye sahip şirket sayısı 44’tür."

"Sigortacılık sektöründe 2017 yılında 3,7 milyar TL kâr kaydedilmiştir. Söz konusu dönemde, hayat dışı sigorta şirketleri 1,6 milyar TL ve hayat-emeklilik şirketleri 2 milyar TL kâr elde etmiştir. Sektörde, hayat-emeklilik şirketlerinde teknik kârda düzenli bir artış söz konusu olmasına rağmen hayat dışı şirketlerin teknik kârlılığı dalgalı bir seyir izlemektedir. 2017 yılında reasürans şirketleri de 114 milyon TL kâr kaydetmiştir."

"Bireysel emeklilik sistemi toplam fon büyüklüğü, 2017 yılı sonunda bir önceki yıla göre yüzde 27,9 artışla 77,8 milyar TL’ye, katılımcı sayısı ise yüzde 4,5 artışla 6,9 milyon kişiye ulaşmıştır. 2018 Eylül sonu itibarıyla katılımcı sayısı 6,9 milyon kişi olarak gerçekleşmiş, toplam fon büyüklüğü de devlet katkısı dâhil 86,9 milyar TL’ye ulaşmıştır."

"Bireysel emeklilikte otomatik katılım sistemi, 01/01/2017 tarihinden itibaren çalışanlara yönelik olarak uygulanmaya başlanmıştır. Türk vatandaşı veya mavi kartlı olup 45 yaşın altında ücret karşılığı çalışanlar, düzenlenen emeklilik sözleşmesiyle bir emeklilik planına kademeli olarak dâhil edilmektedir. 2018 Eylül sonu itibarıyla otomatik katılım sisteminde 4,9 milyon çalışan yer almakta olup çalışanların fon tutarı 3,8 milyar TL’ye ulaşmıştır."

İstihdam ve Çalışma Hayatı - Politika ve Tedbirler

Tedbir 128: "Sosyal tarafların mutabakatıyla kıdem tazminatı reformu gerçekleştirilecektir."

Sosyal Güvenlik - Mevcut Durum

"2016 yılında başlatılan ve bireylerin emeklilik döneminde hayat standartlarını koruyabilmelerini hedefleyen ve bireysel emeklilik sistemine otomatik katılımı öngören uygulama farklı çalışan kesimlerin kademeli olarak bu sisteme dâhil edilmesini içermektedir. Bu doğrultuda, kamu çalışanlarının 1 Nisan 2017, özel sektör çalışanlarının ise işyerinde çalışan kişi sayısına göre 1 Ocak 2017 - 1 Ocak 2019 döneminde farklı tarihlerde olmak üzere bireysel emeklilik sistemine otomatik katılımı öngörülmüştür."

"Geri ödeme kapsamında olmayan sağlık hizmetlerinin sağlanmasında tamamlayıcı sağlık sigortası modellerinin geliştirilmesi ile devlet katkısı teşviki getirilen tamamlayıcı emeklilik kapsamındaki nüfusun artırılmasına yönelik ihtiyaç devam etmektedir. Bu çerçevede çalışanların işverenleri aracılığıyla bireysel emeklilik sistemine otomatik katılımı uygulaması yeniden yapılandırılarak daha sürdürülebilir hâle getirilecektir."

Yurtiçi Tasarruflar - Amaç ve Hedefler

"Türkiye ekonomisinde yüksek oranlı ve istikrarlı büyümenin sağlanmasında finansmanın sürdürülebilir ve sağlıklı kaynaklardan temin edilmesi, dış kaynaklara olan bağımlılığın azaltılması ve kaynakların gelir artırıcı, istihdam sağlayıcı ve verimlilik potansiyeli yüksek alanlara yönlendirilmesi önem arz etmektedir."

"Emekliliğe yönelik ve uzun vadeli tasarrufları artırmak amacıyla oluşturulan bireysel emeklilik sistemi, 2017 yılı başında uygulanmasına başlanan ve çalışanların kademeli geçişleri halen devam etmekte olan Otomatik Katılım Sisteminin de katkısıyla gelişimini sürdürmektedir. Önümüzdeki dönemde katılımcı sayısı ve fon büyüklüğü artışının sürdürülebilir kılınmasına yönelik iyileştirmeler gerçekleştirilecektir."

"OVP’de öngörülen ekonomik dengelenme sürecinin en temel destekleyicisi olan mali disiplin ile kamuda tasarruf sağlanacak ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması sağlanacaktır."

"Bireysel emeklilik sistemini geliştirme çalışmalarına ek olarak yurt içi tasarrufları artırmak için lüks ve ithalat yoğunluğu yüksek tüketim malları için caydırıcı vergilendirme ve bilinçli tüketimin teşvik edilmesi gibi düzenlemelere de gidilecektir."

Yurtiçi Tasarruflar - Politika ve Tedbirler

Tedbir 172: "Bireysel emeklilik sistemine otomatik olarak katılım uygulaması gözden geçirilecek, sistemin yeniden yapılandırılması ve genel süreçlerin iyileştirilmesine ve netleştirilmesine yönelik olarak operasyonel düzenlemeler yapılacaktır."

Kalkınma Planları

On Birinci Kalkınma Planı (2019 - 2023)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 18.7.2019 tarihli 105'nci Birleşiminde onaylanmış olan On Birinci Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

Planın Hedefleri ve Politikaları - İstikrarlı ve Güçlü Ekonomi

223'üncü madde: "Uzun vadeli tasarruf yapma eğiliminin güçlendirilmesi ve bireylerin emeklilik gelirlerinin artırılması saiki doğrultusunda kamu emeklilik sistemi dışındaki sistemlere katılım teşvik edilecek; bireysel emeklilik sistemi (BES) katılımcı sayısı, sistemde kalış süresi ve fon tutarını artıracak şekilde geliştirilecektir."

"223.1. Genç kesimde uzun dönemli tasarrufları cazip hale getirecek şekilde BES’teki mevcut devlet destekleri yaşa göre farklılaştırılacaktır."

"223.2. BES katılımcılarının kısa vadeli nakit ihtiyaçları nedeniyle sistemden çıkışlarının önlenmesi amacıyla sağlık, evlilik, eğitim, mülk sahibi olma gibi ihtiyaçlar nedeniyle bireylere sistemden çıkmadan birikimlerinin bir kısmını çekme olanağı tanınacaktır."

"223.3. Bireysel emeklilikteki otomatik katılım sistemi sistemde kalış süresi ve fon tutarını artıracak şekilde yeniden düzenlenecek ve bireysel hesaplara dayalı kurulacak kıdem tazminatı fonu ile entegre edilecektir."

"239. Cari işlemler açığının büyük oranda borç yaratmayan dış kaynaklardan finanse edilmesi sağlanacak, finansman kalitesi artırılacaktır."

"239.3. Dünyadaki emeklilik fonları başta olmak üzere büyük ölçekli fonların ülkemize uzun vadeli yatırım yapmasına yönelik yeni finansal ürünler geliştirilecektir."

"271. Kişilerin emeklilik gelirlerinin artırılmasını teminen kamu emeklilik sistemi dışındaki diğer emeklilik sistemlerine katılım teşvik edilecektir."

"271.1. Tamamlayıcı emeklilik kurumlarının kapsamı genişletilerek sektör, iş kolu veya meslek esaslı tamamlayıcı emeklilik kurumlarının güçlendirilmesi sağlanacaktır."

Planın Hedefleri ve Politikaları - Rekabetçi Üretim ve Verimlilik

307'nci madde: "Finansal piyasaların sanayileşmeye katkısı artırılacaktır."

"307.1. Emeklilik fonlarında tasarruf olanakları artırılarak, bu fonlarda oluşan kaynakların sanayinin büyümesine yönlendirilmesi teşvik edilecektir."

Ayrıca, Plan'ın On Birinci Kalkınma Planının Vizyonu, Temel Amaç ve İlkeleri başlıklı ikinci bölümünde sosyal güvenlikle ilgili düzenlemeler yapılırken nesiller arası hakkaniyet ve sürdürülebilirliğin esas alınacağı belirtilmiş, Plan'ın Hedefleri ve Politikaları arasında "Aktüeryal denge gözetilerek sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi için kayıtlı istihdamın artırılmasıyla sistemin kapsadığı nüfusun genişletilmesi ve prim tahsilatlarının artırılması sağlanarak emeklilik ve sağlık harcamalarının kamu maliyesi üzerindeki baskısı kontrol altında tutulurken, sosyal güvenlik sisteminin etkin ve adil bir yapıda işlemesi tesis edilecektir." ifadesine yer verilmiştir. Aktüeryal dengeye ilişkin ikinci vurgu, yine aynı bölümdeki 266'ncı madde, "Aktüeryal dengenin gözetilmesi suretiyle sosyal güvenlik sisteminin uzun dönemli mali sürdürülebilirliğinin sağlanması temel amaçtır." ile yapılmıştır.

Onuncu Kalkınma Planı (2014 - 2018)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 1.7.2013 tarihli 127'nci Birleşiminde onaylanmış olan Onuncu Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

Planın Hedefleri ve Politikaları - Sosyal Güvenlik

324'üncü madde: "Sosyal güvenliğe ilişkin reform çalışmaları çerçevesinde sistemin kapsamının genişletilmesi, kaliteli hizmet sunumunun ve sürdürülebilirliğinin temini yönünde ilerlemeler gerçekleştirilmiştir. GSS sistemi oluşturulmuş ve nüfusun tamamına yakını kapsama alınmıştır. Sosyal sigortadan yoksunluğa yol açan kayıt dışı istihdam ile mücadele kapsamında toplumsal bilinç artırılmış ve fiili denetim faaliyetleri yaygınlaştırılmıştır. Bireysel emeklilik sistemi teşvikleri yeniden düzenlenmiş, vergi teşviki yerine devlet katkısı uygulamasına geçilmiştir."

Planın Hedefleri ve Politikaları - Mali Piyasalar

508'inci madde: "Yurtiçi tasarruf oranının artırılması amacıyla Bireysel Emeklilik Sisteminde teşvikler yeniden düzenlenerek, tüm katılımcıların faydalanacağı devlet katkısı uygulamasına geçilmiş ve kurumsal bazlı katılımların teşvik edilmesi sağlanmıştır."

Öncelikli Dönüşüm Programları - Yurtiçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Programı kapsamında Bireysel Emeklilik Sistemi'nin hacmi ve Sistem'den erken çıkış oranı Program'ın performans göstergeleri arasında; tamamlayıcı sigortacılığın geliştirilmesi ise "Bireysel emeklilik sisteminin (BES) daha da genişletilmesi için yönetim ve işletim giderlerinin uluslararası düzeylere yaklaştırılması" ifadesiyle, Program bileşenleri arasında sayılmıştır.

Ayrıca, Plan'ın İstihdam ve Çalışma Hayatı Politikaları bölümünde "Sosyal taraflarla diyalog içerisinde tüm işçiler açısından erişilebilirliğin sağlanacağı, bireysel hesaba dayanan bir kıdem tazminatı sistemi oluşturulacaktır," ifadesine yer verilmiştir.

Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007 - 2013)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 28.6.2006 tarihli 121'inci Birleşiminde onaylanmış olan Dokuzuncu Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Plan Öncesi Dönemde Türkiye’de Ekonomik ve Sosyal Gelişmeler - Finansal Sistemin Geliştirilmesi

127'nci madde: "Yüksek büyüme potansiyeline sahip olan sigortacılık sektörünün, AB ülkeleriyle kıyaslandığında yeterince gelişmediği görülmektedir. VIII. Plan döneminde yasal altyapısı oluşturulan ve 2003 yılında fiilen devreye giren bireysel emeklilik sistemi, sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olması ve uzun vadeli fonların oluşumu açısından önem taşımaktadır."

Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (2001 - 2005)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 27.6.2000 tarihli 119'uncu Birleşiminde onaylanmış olan Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda BES'e ilişkin bölümler aşağıdaki gibidir:

Sosyal Refahın Artırılması - Sosyal Sigorta Sistemleri

1003'üncü madde: "Bireysel emeklilik sigorta programları, uzun vadeli sosyal güvenlik politikası kapsamında, gönüllülük esasına dayanan, devletin denetiminde, özerk, mali sektör içinde örgütlenen, teşvik sistemleri ile donatılan, kayıt dışı çalışmayı önleyici, zorunlu sigorta sistemini destekleyen ve tamamlayan bir fonksiyona sahip olacak şekilde uygulamaya konulacaktır."

1008'inci madde: "Geniş kapsamlı bir sosyal güvenlik politikası çerçevesinde, sosyal sigorta sistemini destekleyecek tamamlayıcı bireysel emeklilik sigorta programlarına ilişkin mevzuat çalışmaları yapılacaktır."

VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planının Temel Amaç, İlke ve Politikaları (2001-2005) - Sosyal Refahın Artırılması

52'nci madde: "Tamamlayıcı bireysel emeklilik sigorta programları, kayıtdışı çalışmayı azaltacak ve zorunlu sigortalılık sistemini destekleyecek şekilde uygulamaya konulacaktır. Ayrıca, özel sağlık ve emeklilik sigortaları desteklenecektir."

Orta Vadeli Mali Planlar

Orta Vadeli Mali Plan 2020-2022

10 Ekim 2019 tarihinde Cumhurbaşkanı'nın 1658 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, KOBİ destekleri, ekonomi teşvik ödemeleri ile ihracat destekleri, bireysel emeklilik sistemi, pansiyon hizmetleri, burs ve harçlıklar, beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardım, teşvik, destek vb. programlardan yararlanacak kişi sayısı ve maliyeti etkileyen unsurlar göz önünde bulundurulmuştur."

Orta Vadeli Mali Plan 2019-2021

20 Ekim 2018 tarihinde Cumhurbaşkanı'nın 160 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, KOSGEB destekleri, teşvik ödemeleri ile ihracat destekleri, trafik garanti ödemeleri, TCDD A.Ş. kamu hizmeti yükümlülüğü, bireysel emeklilik sistemi, pansiyon hizmetleri, burs ve harçlıklar, beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardım, teşvik, destek vb. programlardan yararlanacak kişi sayısı ve maliyeti etkileyen unsurlar ile tasarruf tedbirleri göz önünde bulundurulmuştur. Memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artışlar dikkate alınmıştır. Ayrıca vergi gelirlerindeki artış sonucunda mahalli idare paylarında da artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2018-2020

20 Eylül 2017 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2017/32 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

53'üncü madde: "Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, KOSGEB destekleri, Ekonomi Bakanlığı tarafından yapılan teşvik ödemeleri ile ihracat destekleri, turizm uçuş destek ödemeleri, trafik garanti ödemeleri, TCDD A.Ş. kamu hizmet yükümlülüğü, bireysel emeklilik sistemi, pansiyon hizmetleri, burs ve harçlıklar, beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardım, teşvik, destek vb. programlardan yararlanacak kişi sayısı ve maliyeti etkileyen unsurlar göz önünde bulundurulmuştur. Memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artışlar dikkate alınmıştır. Ayrıca vergi gelirlerindeki artış sonucunda mahalli idare paylarında da artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2016-2018 (Güncellenmiş)

6 Ocak 2016 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2016/1 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, kırsal kalkınma destekleri ile diğer tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler ile bireysel emeklilik sisteminde yer alan kişi sayısı, pansiyon hizmetleri, burslar, YURTKUR beslenme yardımı, öğrenci katkı payları, engelli evde bakımı, doğum yardımı, yaşlı ve engellilerin ücretsiz taşınması gibi sosyal yardımlardan yararlanacak kişi sayısı göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artış ile sosyal güvenlik mevzuatında yapılan düzenlemelerin emeklilerin aylıklarında oluşturacağı artış, 2015 yılında yapılan kanuni düzenlemelerin müteakip dönemlerde oluşturacağı ilave mali yükler ile gençlere iş kurma destekleri, esnafa faizsiz kredi desteği, sera modernizasyonu amaçlı faizsiz kredi desteği, küçük tarım işletmeleri desteği, Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) gibi yeni destek programları ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Ayrıca vergi gelirlerindeki artışın sonucu olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2015-2017

2 Ekim 2014 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2014/28 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, bireysel emeklilik sisteminde yer alan kişi sayısı ile engelli evde bakımı gibi sosyal yardımlardan yararlanacak kişi sayısı göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca sigorta prim alacaklarının yeniden yapılandırılması neticesinde prim tahsilatında meydana gelecek artışlar ile sosyal güvenlik mevzuatında yapılan düzenlemelerin etkisi ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Vergi gelirlerindeki artışa paralel olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2014-2016

4 Ekim 2013 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2013/24 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, bireysel emeklilik sisteminde yer alan kişi sayısı ile engelli evde bakımı gibi sosyal yardımlardan yararlanacak kişi sayısı göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca, şehit yakınları ve malul gazilerin mali haklarına ilişkin olarak 2013 yılında yapılan yeni kanuni düzenlemelerin etkileri, memur maaşlarında toplu sözleşme süreci sonunda yapılan artışların memur emeklilerinin aylıklarında ve emekli ikramiyelerinde oluşturacağı artış, malulen emekliye ayrılabilme koşullarında gerçekleştirilen iyileştirme ile kayıt dışı istihdamla mücadele ve istihdamın artırılmasına ilişkin teşvikler neticesinde hem işsizlik oranının azalmasına hem de aktif sigortalı sayısındaki artışa paralel olarak sosyal güvenlik sisteminin aktif/pasif oranında meydana gelen iyileşme ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Vergi gelirlerindeki artışa paralel olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Mali Plan 2013-2015

4 Ekim 2012 tarihinde Yüksek Planlama Kurulunun 2012/20 numaralı kararıyla onaylanan Plan'da BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Merkezi Yönetim Bütçesinin Dayandığı Temel Makroekonomik Göstergeler ve Politikalar - Merkezi Yönetim Bütçe Büyüklükleri - Merkezi Yönetim Bütçe Giderleri

"Cari transferlerin belirlenmesinde, başta sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacı olmak üzere, tarımsal destekleme ödemeleri, sosyal amaçlı transferler ve hane halkına yapılan transferler, 13/6/2012 tarihli ve 6327 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un getireceği yük, özürlü evde bakımı yardımından yararlanacak kişi sayısı ve diğer transfer kalemleri dikkate alınmıştır. Vergi gelirlerindeki artışa paralel olarak mahalli idare paylarında artış gerçekleşeceği varsayılmıştır."

Orta Vadeli Programlar

Yeni Ekonomi Programı: 2020 - 2022

Yeni Ekonomi Programı'nda özel emeklilik sistemine ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Eylemler ve Projeler

"Finansal sistemdeki sistemik risk birikimini azaltmak, finansal derinliği ve ürün çeşitliliğini artırmak amacıyla yurt dışı yerleşik Türk vatandaşlarına Dövizli BES uygulamasına geçilecektir. Emeklilik yatırım fonlarının Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda işlem görmesi sağlanacaktır."

"Sanayinin finansa erişimi güçlendirilecektir. KOBİ’lerden istenen teminat yükü hafifletilecek, sanayi sektörü odaklı Kredi Garanti Fonu uygulaması geliştirilecek, katılım bankacılığı enstrümanları ve bireysel emeklilik fonlarının sanayi projelerine yatırım yapmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır."

Ekonomideki uluslararası sermaye hareketlerine dayalı kırılganlığı azaltacak, reel sektöre Türk lirası cinsinden ucuz ve uzun vadeli kaynak sağlayacak bir Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) sosyal tarafların mutabakatıyla kurulması ve sermaye piyasalarını derinleştirecek kapsamlı bir reform paketinin devreye alınması da Program'ın temel hedefleri arasında sayılmıştır.

2019 - 2021 (Yeni Ekonomi Programı)

20 Eylül 2018 tarihinde Cumhurbaşkanı'nın 108 numaralı kararıyla onaylanan Yeni Ekonomi Programı'nda BES'e ilişkin bölüm aşağıdaki gibidir:

Büyüme ve İstihdam - Politika ve Tedbirler

"Çalışanların işverenleri aracılığıyla bireysel emeklilik sistemine otomatik olarak katılması uygulaması yeniden yapılandırılarak daha sürdürülebilir hale getirilecektir."

2018 - 2020 Programı

Bakanlar Kurulunun 11.9.2017 tarihli 2017/10803 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

Finansal Sistemin Derinleştirilmesi ve Yurtiçi Tasarrufların Artırılması

"Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) gözden geçirilecek ve kapsamı genişletilip sistemden erken ayrılmamayı teşvik edici düzenleme yapılarak katılımcı sayısı artırılacaktır."

2016 - 2018 Programı (Revize)

Bakanlar Kurulunun 29.12.2015 tarihli 2015/8355 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

Makroekonomik Politikalar - Büyüme

"Bireysel emeklilik sisteminde kesinti oranları uluslararası düzeylere yaklaştırılacak ve “otomatik katılım sistemi” uygulamaya konulacaktır. Hayat sigortaları ve uzun süreli (bir yılı aşan) özel sağlık sigortaları geliştirilecektir."

2014 - 2016 Programı

Bakanlar Kurulunun 9.9.2013 tarihli 2013/5444 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmler - Türkiye Ekonomisi

38'inci madde: "Yurt içi tasarruf oranlarının artırılmasına yönelik olarak; bireysel emeklilik sisteminde yapılan değişiklikle tüm katılımcıların teşvikten faydalanabileceği bir yapı oluşturulmuş, yeni Sermaye Piyasası Kanunuyla şirket ve hanehalkı tasarruflarının korunması ve artırılması amaçlanmış ve ülke düzeyinde israfı önleme ve tasarruf bilincinin artırılmasına yönelik farkındalık kampanyaları düzenlenmiştir. 27 Eylül 2013 tarihi itibarıyla bireysel emeklilik sistemine, 2012 yılı sonuna göre 740 bin kişiyi aşan yeni katılım olmuş, aynı dönemde fon büyüklüğü ise 24,3 milyar TL’yi aşmıştır. Bireysel emeklilik sisteminin, 2013 yılındaki ivmesini sürdürmesiyle, orta vadede yurt içi tasarrufların artırılmasında önemli bir rol üstleneceği öngörülmektedir."

İlgili Program'da İstihdam Politikaları altında, "Sosyal taraflarla diyalog içerisinde tüm işçilerin faydalanacağı ve bireysel hesaba dayanan bir kıdem tazminatı sistemi geliştirilecektir," ifadesi de bulunmaktadır.

2013 - 2015 Programı

Bakanlar Kurulunun 10.9.2012 tarihli 2012/3793 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program’ın BES’e ilişkin maddeleri aşağıdaki gibidir:

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmler - Türkiye Ekonomisi

"Yurtiçi tasarrufların artırılmasına yönelik olarak bireysel emeklilik ve hayat sigortası daha cazip hale getirilmiş ve doğal afet sigortasının yaygınlaşmasını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca şirket tasarruflarının artırılmasına ve uluslararası doğrudan yatırım girişlerine önemli katkı sağlayacak yeni Türk Ticaret Kanunu ile kayıtdışılıkla mücadele stratejisi uygulamaya konulmuştur."

Sosyal Güvenlik Sisteminin Etkinliğinin Artırılması

"Tamamlayıcı emeklilik ve sağlık sigortası modelleri geliştirilecektir."

2012 - 2014 Programı

Bakanlar Kurulunun 7.10.2011 tarihli 2011/2302 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program'ın BES'e ilişkin maddeleri aşağıdaki gibidir:

Finansal Sistemin Geliştirilmesi

"Özel sektör tasarruflarının arttırılması ve yatırıma yönlendirilmesi amacıyla bireysel emeklilik sistemi geliştirilecek ve özel sektör borçlanma araçları çeşitlendirilecektir."

Sosyal Güvenlik Sisteminin Etkinliğinin Artırılması

"Tamamlayıcı emeklilik ve sağlık sigortası modelleri geliştirilecektir."

2007 - 2009 Programı

Bakanlar Kurulunun 30.5.2006 tarihli 2006/10508 sayılı kararı ile kabul edilen Orta Vadeli Program'ın BES'e ilişkin maddesi aşağıdaki gibidir:

Finansal Sistem

"Sigorta sektörü ile özel emeklilik hizmetlerine ilişkin düzenleme ve denetleme işlevleri tek çatı altında toplanacaktır."

Hazine ve Maliye Bakanlığı Politika Kararları

Yeni Ekonomi Programı: 2020 - 2022

Tamamlayıcı sigorta, Program kapsamında finansal istikrara ilişkin hususlar arasında sayılmıştır.

Yeni Ekonomi Programı: Yapısal Dönüşüm Adımları - 2019

Program'ın finansal sektör kapsamındaki hedefleri arasında Bireysel Emeklilik Sistemi ve Kıdem Tazminatı Reformu'na ilişkin maddeler (Bireysel Emeklilik Sistemi'nin yeniden yapılandırılması, tüm paydaşların katılımı ile Kıdem Tazminatı Reformu'nun gerçekleştirilmesi, Kıdem Tazminatı Reformu ile BES'in entegrasyonu, 2020 yılından itibaren her yıl OKS ve gönüllü BES'te en az 100 milyar Türk Lirası fon biriktirilmesi, beş yıl içinde milli gelirin %10'unu aşan bir toplam fon büyüklüğüne ulaşılması) bulunmaktadır.